مدیر پروژه‌های محرمانه

درباره یک مرد پیچیده با ایده‌های عچیب

0

او می‏گوید: «فکر می‌کنم در سال‌های آینده اهمیت علوم انسانی افزایش پیدا خواهد کرد، ‌به ویژه بخش‌هایی از آن که با خلاقیت در ارتباط است. بخش‌هایی از علوم انسانی تحلیلی است و آنچه را خلق کرده‌اید مورد بررسی قرار می‌دهد.»

نویسنده: ولی خلیلی/ روزنامه‌نگار 

«پیش از آنکه به آمازون بیایم، در گوگل چند کار را مدیریت کردم و حالا در آمازون هم مشغول چند کار دیگر هستم.» این توصیفی است که بابک پرویز، عضو هیئت علمی دانشگاه واشنگتن از فعالیت‌ها و ابداعات بزرگ خود به عنوان مهندس و مدیر ارشد در دو شرکت غول فناوری جهان، گوگل و آمازون دارد. منظور پرویز از چند کار در گوگل، ابداع و ساخت عینک و لنز هوشمند گوگل است، ابداعاتی که جوایز و عنوان‌های فراوانی را برای او و تیمش به دنبال داشت. عنوان منتخب بهترین اختراع سال مجله تایم در سال 2012 (برای بار دوم)، عنوان منتخب 10 اختراع برتر سال توسط سی‏ان‏ان در سال 2013 به خاطر اختراع عینک گوگل و جایزه یک عمر دستاورد در حوزه طراحی گلدن ماوس‌ترپ (تله موش طلایی) در سال 2015 از جمله این عنوان‌ها و جوایز هستند. جالب است بدانید پرویز با گفتن «مشغولیت به چند کار در شرکت آمازون» به مدیریت اجرایی پروژه‌ای محرمانه در شرکت آمازون، باارزش‌ترین شرکت در جهان اشاره دارد. این یکی از ویژگی‌های باورنکردنی پرویز است، او معمولا درباره شکل‏گیری ایده اختراعات بزرگ و فراتر از زمان خود به گونه‌ای صحبت می‌کند، گویی ایده آن ابداع به اندازه‏ای معمولی و دم‌دستی بوده که به ذهن هرکسی خطور می‏کرده و او تنها آن را به زبان آورده است. پرویز به اندازه‌ای دستاورد‌هایش را عادی می‌بیند که پس از دریافت جایزه گلدن ماوس‌ترپ خطاب به حضار گفت: اگر بخواهم کاملا صادقانه حرف بزنم، باید بگویم که تصور نمی‌کنم شایستگی دریافت چنین جایزه‌ای را داشته باشم.
اگرچه نام بابک پرویز از سال 2008 و پس از انتخاب او به عنوان مخترع برترین اختراع سال مجله تایم بر سر زبان‌ها افتاد، اما این دانش‌آموخته دانشگاه شریف، از سال 2013 و با خبرساز شدن محصول آزمایشی جدید شرکت گوگل، اولین محصول الکترونیکی پوشیدنی به نام عینک گوگل، بیشتر از همیشه توسط رسانه‌ها و علاقه‏مندان به فناوری شناخته شد. پرویز یکی از نام‌های بزرگ صنعت فناوری جهان است که معمولا افراد زیادی او را نمی‌شناسند، دست‌کم تا پیش از ابداع عینک و لنز هوشمند گوگل. از دیگر جوایز و افتخاراتی که پرویز در طول پژوهش‌هایش به دست آورده می‌توان به جایزه خوارزمی در سال 1370، کسب مدال برنز در بیست و دومین المپیاد فیزیک در همان سال، جایزه 35 مخترع جوان از MIT در سال 2007، جایزه مخترع سال دانشگاه واشنگتن در سال 2008، منتخب بهترین اختراع سال مجله تایم در سال 2008، منتخب 10 اختراع برتر سال توسط سی‏ان‏ان در سال 2013 به خاطر اختراع عینک گوگل، جایزه مخترع پیشگام انجمن مهندسان برق و الکترونیک IEEE CAS در سال 2014، جایزه مخترع برتر راک‌هلت در سال 2015، انتخاب به عنوان عضو انجمن جهانی مهندسان سازه‌های نوری یا SPIE در سال 2015 و جایزه دوسالانه هیئت علمی دانشگاه میشیگان در سال 2017 اشاره کرد.
بابک پرویز که اکنون دهه پنجم زندگی‏اش را پشت سر می‌گذارد، در حوزه‌های مختلفی مانند مهندسی الکترونیک، فیزیک، شیمی، زیست‌شیمی، ادبیات انگلیسی، فناوری نانو، زیست فناوری، واقعیت افزوده و رایانه‌های پوشیدنی تحصیل و تحقیق کرده است. او در مقطع کارشناسی رشته‌های مهندسی الکترونیک و زبان و ادبیات انگلیسی به ترتیب از دانشگاه‌های شریف و واشنگتن فارغ‌التحصیل شد. در ادامه در مقطع کارشناسی ارشد رشته فیزیک دانشگاه میشیگان، مقطع کارشناسی ارشد و مقطع دکترای مهندسی الکترونیک دانشگاه میشیگان تحصیل کرد و فوق دکترای خود در رشته شیمی و زیست شیمی را از دانشگاه هاروارد کسب کرد.

عینک واقعیت مجازی گوگل از نمایشگر شبیه‌سازِ 25 اینچی، دوربین 5 مگاپیکسلی، سیستم صوتی هوشمند با قابلیت تشخیص فرمان‌های صوتی، اتصالات وای‌فای و بلوتوث و 16 گیگابایت حافظه داخلی برخوردار بود. این محصول توانایی ضبط و پخش زنده ویدئو و اطلاعات دریافتی توسط گوشی یا دیگر تجهیزات الکترونیکی کاربر را روی نمایشگری که در بالای چشم راست تعبیه شده بود داشت. این ابزار به کاربر اجازه می‌داد با فرمان‌های صوتی در وب جست‏وجو و ایمیل‌ها و عکس‌ها را روی نمایشگر کوچک مشاهده کند. همچنین این عینک هوشمند پیام‌های دریافتی، جلسات و گفت‏وگوی اینترنتی، برنامه‌های روزانه، اطلاعات آب و هوا و نقشه‌های راهنما را در میدان دید کاربر قرار می‌داد. این محصول از زمان رونمایی تا توقف تولید در سال 2015، همواره با نقد اساسی تخطی از قوانین حریم خصوصی کاربران مواجه بود.

لنز بیونیکی
این لنز حاوی تراشه‌ای بی‌سیم و حسگر مینیاتوری قند خون بود. حفره‌ای بسیار کوچک امکان دسترسی حسگر به اشک چشم کاربر لنز را فراهم می‌کرد. حسگر و تراشه میان دو لایه بسیار ظریف از مواد سازنده لنزهای طبی قرار گرفته بودند. از آنجایی که قطعات الکترونیک خارج از محدوده مردمک و عنبیه چشم بود، دید کاربر را مختل نمی‌کرد. آنتنی باریک‌تر از یک تار مو نیز در این لنز گنجانده شده بود که اطلاعات گرد‌آوری‏شده را پس از تحلیل و بررسی به دستگاهی خارجی ارسال می‌کرد. قرار بود در مراحل بعدی چراغ ال‏ای‏دی کوچکی به لنز افزوده شود تا درصورت بالا رفتن یا پایین آمدن قند خون، به کاربر هشدار دهد.

عینک و لنز هوشمند گوگل
پیش از پیوستن به شرکت آمازون در سال 2015، پرویز دو پروژه خبرساز را در لابراتوار محرمانه شرکت گوگل، گوگل ایکس به دست گرفت. پرویز درباره پروژه اول می‌گوید: پروژه عینک گوگل زمانی که آغاز به کار کرد تنها یک کارمند داشت، من. به گفته او ایده آغاز پروژه طی یک شام دوستانه در سال 2009 با ویک گاندوترا یکی از مدیران آن زمان گوگل به ذهنش خطور کرده است. بر سر آن میز شام، ایده ساخت سیستم هوشمند پوشیدنی که می‌توان روی سر نصب کرد، مطرح شد و طی ماه‌های بعد ایده پرورانده شد و بعدها مورد توجه مدیران جوان گوگل، لری پیچ و سرگئی برین و همچنین سباستین ترن، محقق و بنیان‏گذار پروژه محرمانه گوگل ایکس قرار گرفت. به این ترتیب پرویز در سال 2010 برای کار روی پروژه عینک هوشمند، به شرکت گوگل ملحق شد. در سال 2013 تعداد محدودی از این عینک‌ها به صورت آزمایشی و با قیمت 1500 دلار به فروش رسید اما در همان دوران نیز پرویز این تجهیزات را ابزاری آزمایشی و نیازمند تکمیل می‌دانست که تنها با هدف آزمودن کارایی در بین توسعه‌دهندگان توزیع شده است. گوگل در سال 2015 اعلام کرد فروش این محصول آزمایشی را متوقف می‌کند.
پروژه خبرساز دیگر او، ابداع لنزهای هوشمندی بود که ایده اولیه آن، 10 سال پیش‏تر در دانشگاه واشنگتن شکل گرفته بود،‌ زمانی که پرویز در آزمایشگاهش در این دانشگاه روی لنزهای طبی به عنوان نمایشگر و حسگرهای زیستی آزمایش می‌کرد. او می‌گوید: در آن دوران تمرکز پژوهشی‌ام به کار گرفتن شکل‌ها و مواد نامتعارف بود و تلاش داشتم تا محاسبات رایانه‌ای، حسگرها و برق را با پلاستیک، شیشه و حتی کاغذ تلفیق کنم. به عنوان مصرف‌کننده لنزهای طبی، روی این نوع از لنزها متمرکز شد تا بتوان از آنها به عنوان نمایشگر واقعیت افزوده‏شده – نمایش لایه‌بندی‏شده اطلاعات دیجیتال در میدان دید فرد از جهان واقعی- و به عنوان ابزار کنترل‏کننده سلامت استفاده کرد. فرایند تکامل این ابداع از گنجاندن یک نمایشگر تک‌پیکسلی درون لنز طبی به ساخت لنزی طبی رسید که می‌توانست سطح قند خون فرد را با کمک اشک چشم او بسنجد. شرکت نوآرتیس که در زمینه تولید داروهای دیابت فعالیت دارد، در ماه جولای سال 2014 در این پروژه با گوگل شریک شد و وعده تولید انبوه آن را داد. در کنار این فعالیت‌ها، پرویز برنامه جراحی روباتیکی را بنیان نهاد که اکنون به شرکتی مستقل به نام «ورب سرجیکال» تبدیل شده است. او همچنین در ابداع فناوری زیست‌حسگرهایی مشارکت داشت که به تاسیس شرکتی به نام «کلاروس دایاگناستیکز» منجر شد.

ورود به آمازون
کمی پس از آغاز همکاری شرکت گوگل و نوآرتیس برای تولید لنز هوشمند، پرویز با انتشار تصویری از لوگوی شرکت آمازون در پروفایل گوگل‌پلاس خود رسما خروجش از شرکت گوگل و پیوستنش به آمازون را تایید کرد. او در آمازون در سمت معاونت مدیرعامل مشغول به کار شد اما هیچ‌کس نمی‌دانست دقیقا در چه حوزه‌ای مشغول به کار است: یک فناوری پوشیدنی دیگر؟ یا یک فناوری مرتبط با سلامت فردی؟ برای همه این پرسش مطرح بود که چرا پرویز، آینده درخشان خود در گوگل را رها کرده تا با شرکتی که از فروش کتاب‌خوان به ثروتی هنگفت دست پیدا کرده، همکاری کند. پرویز خود معتقد است نقطه اشتراک هردو شرکت داشتن نیروهای کارآمد و وجود آزادی عمل برای واکاوی ایده‌ها و اجرای آنها است: هردو شرکت در سطح مدیریتی افرادی را به کار گرفته‌اند که برای انجام کارهای کاملا متفاوت از یکدیگر، مشتاق هستند. من شخصا از کار در چنین محیطی لذت می‌برم. پرویز همچنین کلان‌داده (Big Data) را حوزه پژوهشی می‌داند که برایش جذابیت زیادی دارد، و واضح است که هیچ شرکتی به اندازه گوگل و آمازون در جهان به کلان‌داده دسترسی ندارد.
حوزه فعالیت پرویز در شرکت آمازون به تدریج و از سال 2018 واضح‌تر شد. او به عنوان مدیر اجرایی گروهی محرمانه به نام گرند چلنج (چالش عظیم) در شرکت آمازون، مشغول انجام پژوهش روی موضوعات مختلفی مانند سرطان، سوابق پزشکی و شیوه‌های جدید حمل و نقل بود. به بیان ساده‏تر، گروه گرند چلنج آمازون مشابه گروه محرمانه گوگل‌ایکس به دنبال محقق ساختن ایده‌های بلند‌پروازانه و بزرگ است. در ماه مارس سال 2020 سی‌ان‌بی‌سی در گزارشی اعلام کرد پرویز و تیمش در تلاش‏اند برای بیماری‌های رایجی مانند سرماخوردگی، ‌درمان قطعی بیابند. درواقع پرویز در آمازون درحال ساخت واکسنی برای سرماخوردگی است و در تلاش است با مواجه شدن با مسئله از زاویه‌های مختلف، به نتیجه‌ای مطلوب دست پیدا کند. گفته می‌شود این پروژه در داخل شرکت آمازون به پروژه «واکسن» و گروه گرند چلنج به نام 1492 شهرت یافته‌اند.
چرا سرماخوردگی؟ سرماخوردگی‌های فصلی سالانه 40 میلیارد دلار هزینه روی دست دولت آمریکا می‌گذارد که این شامل هزینه ویزیت پزشک و هزینه ناشی از کاهش کارایی بیماران در طول دوره بیماری است. همچنین شرکت آمازون در سال‌های اخیر بر صنعت پزشکی به عنوان حوزه‏ای درحال رشد متمرکز شده‌ است. این شرکت در حوزه داروخانه آنلاین سرمایه‌گذاری کرده است و قصد دارد نرم‌افزاری برای خوانش سابقه پزشکی افراد ارائه دهد. همچنین الکسا، دستیار صوتی آمازون به کاربران در دسترسی به اطلاعات پزشکی‌شان کمک خواهد کرد. ابداع واکسن سرماخوردگی یا هر نوع درمان دیگری برای سرماخوردگی توسط پرویز و تیمش می‌تواند تلاش‌های آمازون در حوزه پزشکی را تکمیل کند و در صورت موفقیت، برای بشر دستاوردی به‏یاد‌ماندنی خواهد بود.

امید به بازگشت علوم انسانی
با این همه تنها فناوری نیست که از نظر بابک پرویز در سال‏های آینده بزرگ‏ترین تاثیر را بر زندگی انسان‏ها خواهد داشت. او، مانند هر دانش‌آموخته ادبیات حقیقی، عمیقا به نقش علوم انسانی در زندگی بشر باور دارد و از نظر او این دانش تنها زمانی گسترش پیدا خواهد کرد که فناوری بیشتر از همیشه در زندگی روزمره انسان ریشه بدواند و همه‌گیر شود: فکر می‌کنم در سال‌های آینده اهمیت علوم انسانی افزایش پیدا خواهد کرد، ‌به ویژه بخش‌هایی از آن که با خلاقیت در ارتباط است. بخش‌هایی از علوم انسانی تحلیلی است و آنچه را خلق کرده‌اید مورد بررسی قرار می‌دهد. چه آن مخلوق یک رمان باشد، یا یک قطعه موسیقی، یا نمایش‏نامه یا نقاشی، بخشی از علوم انسانی همواره به دنبال نحوه تعامل اثر با انسان است. فکر می‌کنم درحال حاضر بخش‌های کشف‏نشده و مغفول‌مانده زیادی در این حوزه وجود دارد. ترکیب فناوری و علوم انسانی در سال‌های آینده پدیده‌ای جذاب خواهد بود که باید مورد توجه قرار گیرد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.