در سایه کرملین

ویکتور وکسلبرگ، صنعت فولاد و حمایت از پوتین

0

ویکتور وکسلبرگ (Viktor Vekselberg) از نام‌دارترین ثروتمندان روسیه و از پدرخواندگان صنایع فولاد است. وکسلبرگ بنیان‌گذار هلدینگ رنوا است که به غیر از فولاد در حوزه نفت، انرژی و ارتباطات هم فعال است. او با 14.1 میلیارد دلار ثروت در جایگاه 99 فهرست بلومب

سال قبل بود که یک نام ناگهان در صحنه سیاسی آمریکا اهمیت زیادی پیدا کرد، نامی که در میان خبرهای بسیاری دیده می‌شد: رابرت مولر، بازرس ویژه تحقیقات درباره دخالت روسیه در انتخابات ریاست‌جمهوری امریکا. در این پرونده نام برخی از الیگارش‌های روس هم آمده بود از جمله ویکتور وکسلبرگ. خیلی زود رسانه‌های ایران هم به نقل از سی‌ان‌ان بخشی از ماجرا را شرح دادند: «ویکتور وکسلبرگ، رئیس گروه رنوا و اندرو اینتریتر، رئیس شرکت کلمبوس نوا که زیرمجموعه رنوا در آمریکا است، در پرونده ادعای مداخله روسیه در انتخابات ۲۰۱۶ آمریکا تحت بازجویی قرار گرفته‌اند. مایکل اوناتی، وکیل استورمی دنیلز، بازیگر پورن که ادعا می‌شود با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا رابطه داشته، پرونده‌ای را ارائه کرده که مدعی است وکسلبرگ و اینتریتر ظاهرا ۵۰۰ هزار دلار طی هشت مرحله، به مایکل کوهن، وکیل شخصی دونالد ترامپ پول پرداخت کرده‌اند. در این سند نوشته شده است: درحالی‌که کوهن وکیل شخصی رئیس‌جمهور است، به دلایل نامعلوم این مبلغ را قبول کرده است. نیویورک تایمز هم در گزارشی نوشت: اسنادی مالی را در دست دارند که ادعای اوناتی را ثابت می‌کند.» وکسبلرگ درست یک ماه قبل از این جاروجنجال، از سوی دولت ترامپ در فهرست اشخاص حقیقی روس قرار گرفت که آمریکا آنها را تحریم کرده است. برای همین بود که این نام ناگهان تبدیل به یکی از موارد مورد توجه رسانه‌های آمریکا قرار گرفت. واشنگتن پست در گزارشی به این پرداخت که این میلیاردر روس کیست و کارش را از کجا شروع کرده است. بخشی از مطالب این بخش برگرفته از همان گزارش است.
ویکتور وکسلبرگ سال 1957 در غرب اوکراین متولد شد، یعنی در قلمروی اتحاد جماهیر شوروی. پدرش یهودی بود و خانواده‌شان، چندین نفر از اقوام را در جریان هولوکاست از دست داده بودند. ویکتور سال 1979 از انستیتو مهندسی حمل و نقل مسکو فارغ‌التحصیل شد. در طول سال‌های دهه 80، آخرین دهه حیات شوروی، وکسلبرگ به عنوان پژوهشگر در چند آزمایشگاه دولتی کار کرده بود. در ادامه اما مسیر حرفه‌ای اش اینگونه رقم خورد که از کارگر ساده‌ای در شوروی تبدیل به یکی از بزرگترین ثروتمندان روسیه شود؛ الگوی آشنایی که در میان رفقای اولیگارش او هم به چشم می‌خورد: او از فروپاشی رژیم کمونیستی استفاده کرد، اول کارش را به صورت محدود شروع کرد و بعد از سرمایه‌اش برای دست انداختن به بخشی از منابع عظیم روسیه بهره برد. منابعی که به صورت گسترده دستخوش جریان خصوصی‌سازی در دهه 90 شدند. بنا برآنچه فوربز گزارش کرده است، وکسلبرگ قبل از اینکه به سراغ خرید کارخانه‌های ذوب آهن در سیبری برود، اوراق مسی که قبلا روکش کابل بودند می‌فروخت. سال 1990 او شرکت نفت و فولاد رنوا گروپ را تاسیس کرد، شرکتی که دفتر مرکزی آن در سوییس است.

او ریاست بنیاد توسعه فناوری Skolkovo را که با حمایت مالی دولت تاسیس شده بر عهده دارد، جایی که به نظر می‌رسد روسیه در مقابل سیلیکون ولی بنا کرده است. سابقه سرمایه‌گذاری‌های وکسلبرگ در حوزه‌های متنوعی دیده می‌شود. او مالک کسب‌وکارهای بسیاری در میان چندین بخش و در جاهای مختلف است.

سال 1997 وکسلبرگ تبدیل به یکی از سهام‌داران شرکت TNK-BP شد، یک صندوق سرمایه‌گذاری مشترک نفتی با غول صنعت نفت بریتانیا: بریتیش پترولیوم. سال 2012 که وکسلبرگ سهام عمده‌اش را در TNK-BP به شرکت روزنفت فروخت با ثروتی بالغ بر 18 میلیارد دلار تبدیل به ثروتمندترین شهروند روسیه شد. شرکتی که سهامش را به آن واگذار کرد تحت مالکیت کرملین بود. از آن زمان تا کنون کسانی بوده‌اند که به رکورد ثروت بالاتری دست پیدا کرده‌اند اما ولکسلبرگ همچنان در میان 10 ثروتمند برتر روسیه قرار دارد. علاوه بر این او ریاست بنیاد توسعه فناوری Skolkovo که با حمایت مالی دولت تاسیس شده را بر عهده دارد، جایی که به نظر می‌رسد روسیه در مقابل سیلیکون ولی بنا کرده است. سابقه سرمایه‌گذاری‌های وکسلبرگ در حوزه‌های متنوعی دیده می‌شود. او مالک کسب‌وکارهای بسیاری در میان چندین بخش و در جاهای مختلف است.

گران‌ترین تخم‌مرغ‌های دنیا
یکی از نمادهای ثروت و قدرت وکسلبرگ این است که گمان می‌رود او مالک بیشترین تعداد تخم‌مرغ‌های فابرژه در دنیا است، خاص‌ترین تخم‌مرغ‌های دنیا. تصویر این تخم‌مرغ‌ها بر خلاف اسمشان حتما برایتان آشناست؛ تخم‌مرغ‌های طلای جواهرنشانی که همگی در قرن 18 و 19 میلادی توسط هاوس آو فابرژه، یک جواهرسازی معروف سن‌پترزبورگی در دوران امپراتوری روسیه ساخته شدند. گمان می‌رود تعداد این تخم‌مرغ‌ها 69 عدد بوده و تا به امروز همچنان 57 عدد از آنها باقی مانده است. این تخم‌مرغ‌ها به سفارش الکساندر سوم و نیکلاس دوم و به عنوان هدیه جشن ایستر آنها به مادران و همسرانشان ساخته شده بودند. پس از انقلاب 1918 بود که مایملک خاندان فابرژه به تصرف بلشویک‌ها درآمد و آنها از کشور گریختند. لنین در آن زمان تمامی اموال و جواهرات خاندان سلطنتی روسیه را به خزانه منتقل کرد و بعدتر در سال 1927 برای رفع گرفتاری‌های مالی شوروی، بیشتر این تخم‌مرغ‌ها به فروش گذاشته شدند. دست سرنوشت مالکیت 9 تخم‌مرغ و مجموعه‌ای و 180 قطعه دیگر ساخت فابرژه را به مالکوم فوربز در آمریکا رساند. فوریه سال 2004 بود که وارثان فوربز یک حراجی برای فروش اقلام این مجموعه ترتیب دادند اما قبل از اینکه این حراج آغاز شود تخم‌مرغ‌ها و تمام آنچه قرار بود عرضه شود خریده شد. خریدار تمامی آنها کسی نبود جز ویکتور وکسلبرگ. او تنها برای خرید 9 تخم‌مرغ جواهرنشان، بیش از 100 میلیون دلار به فوربز پرداخت. تخم‌مرغ‌هایی که روزی در تصرف تزارهای روسیه بودند، یک قرن پیش و با به قدرت رسیدن بلشویک‌ها به یغما رفتند. بازگرداندن آنها به کشور به نوعی یک ژست میهن‌پرستانه بود و توانست دل پوتین را هم به دست آورد. وکسلبرگ بعدا گفت که برای رهبر روسیه مهم بود که این مجموعه به خانه‌اش بازگردد و به نقل از او گفته شد: «من احساسات رییس‌جمهورمان را دیده‌ام.»

فوریه سال 2004 بود که وارثان فوربز یک حراجی برای فروش اقلام این مجموعه ترتیب دادند اما قبل از اینکه این حراج آغاز شود تخم‌مرغ‌ها و تمام آنچه قرار بود عرضه شود خریده شد. خریدار تمامی آنها کسی نبود جز ویکتور وکسلبرگ. او تنها برای خرید 9 تخم‌مرغ جواهرنشان، بیش از 100 میلیون دلار به فوربز پرداخت.

در میان نادر گفت‌وگوهایی که از وکسلبرگ در رسانه‌ها دیده می‌شود، یکی از معروف‌ترین آنها متعلق به نشریه اسکوآیر است که در آن میلیاردر روس از احساسات میهن‌پرستانه پوتین و قیمت واقعی خرید تخم‏مرغ‌ها صحبت کرد و با وجود تمام تردیدهایی که در مورد نوع رابطه او با کرملین وجود دارد، سخنرانی غرایی هم در مورد نقش اجتماعی خودش به عنوان ثروتمند ارائه داد. او در پاسخ به این سوال خبرنگار که پرسید ثروتمند بودن چه حسی دارد؟ آن هم برای شما که در یک آپارتمان کوچک همراه والدینتان زندگی می‌کردید؟ پاسخ داد: «خیلی از ما رویای ثروتمند شدن داریم مگر نه؟ حالا درست یا غلط من دارم این رویا را زندگی می‌کنم. در روسیه یا هر جای دیگری از دنیا مردم از ثروتمندان خوششان نمی‌آید. بله من پول دارم اما سوال اینجا است که چگونه باید از آن استفاده کنم. باور کنید اصلا ساده نیست. به وجود آوردن شغل و بردن اقتصاد به سمت نوآوری. صبر و تلاش بسیاری می‌طلبد. من کاری را که از پسش برمی‌آیم انجام می‌دهم، این مسئولیت اجتماعی من است. وقت و پولم را می‌گذارم و بهترین کاری که بتوانم را می‌کنم این شاید پاسخ سوال شما باشد. دوست دارم چطور پولم را خرج کنم؟ سعی می‌کنم کشورم را بهتر و مردمم را شادتر ببینم.»
سال 2007 وکسلبرگ 4 میلیون دلار صرف تهیه یک فیلم تاریخی- اکشن کرد که به سفارش کرملین ساخته شده بود، فیلمی با نام 1612 که قرار بود تمثیلی از روسیه تحت حکومت پوتین باشد، ماجرای دهقانان روسی را روایت می‌کرد که درگیر قیامی علیه اشغالگران لهستانی شده بودند. در همان سال وکسلبرگ یک میلیون هزینه کرد تا 17 ناقوس کلیسای روسی از دانشگاه هاروارد به مسکو بازگردانده شوند. دانشگاه هاروارد به جای همه آن ناقوس‌ها یک جانشین جدیدتر دریافت کرد. همان موقع وکسلبرگ به نشریه دانشجویی هاروارد گفت: «این ناقوس‌ها قرار است سفیر ما در آمریکا در آن سوی اقیانوس باشند. امیدوارم صدای آنها همیشه به خاطر صلح و دوستی شنیده شود.» همه این حرف‌ها البته سال‌ها قبل از آن بود که هم نام این الیگارش روس در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار بگیرد و هم خودش به اتهام زدوبندهایی با دولت ترامپ مورد مواخذه قرار بگیرد. وکسلبرگ با اینکه همواره سعی کرده است خودش را تاجر معرفی کند و نه سیاستمدار و با همه تلاشش برای دور ماندن از رسانه‌ها، همواره یکی از نام‌هایی است که در معادلات سیاسی و اقتصادی این کشور همراه با حواشی بسیار حضور دارد. او از یک قانون کلی مخصوص ثروتمندان هم تبعیت می‌کند. می‌گویند در روسیه تحت حکومت پوتین هرقدر ثروتمندتر شوی خطر اینکه آزادی‌ات محدودتر شود هم بیشتر می‌شود. شاید برای همین است که وکسلبرگ تلاش دارد تا همواره در سایه دولت باقی بماند و چندان هم خودش را به عنوان شخصیتی مجزا مطرح نکند.
از زندگی شخصی این میلیاردر روس اطلاعات چندانی در دست نیست. او در زمان دانشجویی با همسرش، مارینا دوبرینیا آشنا شد و ازدواج کرد. دوبرینیا یک بنیاد خیریه به نام گود سنجوری را اداره می‌کند که تمرکزش بر بیماری‌های روان است. این زوج دو فرزند دارند که به مانند باقی فرزندان خانواده‌های برگزیده و ثروتمند روسیه برای ادامه تحصیل راهی ایالات متحده شدند. پسر وکسلبرگ به نظر می‌رسد حالا دیگر شهروند آمریکا شده و دخترش به روسیه بازگشت تا در شرکت رنوا کار کند. این خانواده یک آپارتمان 2 میلیون دلاری در نیویورک و یک خانه 3 میلیون دلاری در شهر وست ایالت کنتیکت دارند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.